اینماژول دوربینصنعت در یک نقطه عطف قرار دارد. برای بیش از یک دهه، پیشرفتها توسط جنگهای پیکسل، انباشتن چند لنز و بهینهسازیهای الگوریتمی در پشت صحنه هدایت شده است—اما این مسیرها به بازدهی کاهشی رسیدهاند. اکنون گوشیهای هوشمند دارای برآمدگیهای دوربین هستند که ۲۵٪–۴۰٪ از حجم دستگاه را اشغال میکنند، اما کاربران بهندرت به بهبودهای تدریجی توجه میکنند. دوربینهای صنعتی با تأخیر در تجزیه و تحلیلهای زمان واقعی دست و پنجه نرم میکنند و دستگاههای IoT با محدودیتهای قدرتی مواجه هستند که قابلیتهای هوش مصنوعی را محدود میکند. چیپهای هوش مصنوعی روی حسگر وارد میشوند: یک تغییر انقلابی که هوش را از ابر یا پردازنده دستگاه بهطور مستقیم به حسگر تصویر منتقل میکند و کارایی، سرعت و چندمنظورهگی بیسابقهای را آزاد میکند. پایان پارادایم قدیمی: چرا به هوش مصنوعی روی حسگر نیاز داشتیم
برای درک اهمیت هوش مصنوعی روی حسگر، ابتدا باید نقصهای معماریهای دوربین سنتی را شناسایی کنیم. بیایید تکامل صنعت را دنبال کنیم:
• عصر اپتیک (۲۰۱۰–۲۰۱۶): پیشرفت به حسگرهای بزرگتر، دیافراگمهای بزرگتر و مگاپیکسلهای بالاتر وابسته بود. اما فرم فاکتورهای تلفن محدودیتهای سختی را تحمیل کردند—شما نمیتوانید حسگری به اندازه DSLR را در یک دستگاه باریک جا دهید.
• عصر عکاسی محاسباتی (۲۰۱۷–۲۰۲۳): الگوریتمهایی مانند HDR، حالت شب و ادغام چند فریم برای جبران محدودیتهای سختافزاری عمل کردند. با این حال، این مشکلات جدیدی ایجاد کرد: تأخیرهای پردازش، مصرف بیش از حد انرژی و وابستگی بیش از حد به منابع ISP/NPU.
• عصر انباشت دوربینهای چندگانه (۲۰۲۱–۲۰۲۴): تولیدکنندگان حسگرهای فوق عریض، تلهفوتو و عمق را اضافه کردند تا محدودیتهای اپتیکی را دور بزنند. با این حال، هر لنز اضافی به طور نمایی پیچیدگی الگوریتمی را افزایش داد، در حالی که مشکلات گرمایی زمانهای ضبط ویدیو را کوتاه کرد.
تا سال 2024، صنعت با واقعیتی تلخ مواجه شد: افزایش عملکرد در حال کاهش بود در حالی که هزینهها و پیچیدگیها افزایش مییافت. مصرفکنندگان دیگر نمیخواستند عمر باتری یا ضخامت دستگاه را برای بهبودهای جزئی در تصویر فدای کنند. آنچه مورد نیاز بود، نه بهبود در انباشت سختافزار، بلکه بازنگری اساسی در نحوه پردازش دادهها توسط سیستمهای تصویربرداری بود. هوش مصنوعی روی حسگر دقیقاً همین را ارائه میدهد با انتقال محاسبات به منبع دادهها—خود حسگر.
چگونه هوش مصنوعی روی حسگر ماژولهای دوربین را متحول میکند
هوش مصنوعی روی سنسور مدارهای پردازش عصبی اختصاصی را مستقیماً در سنسورهای تصویر CMOS ادغام میکند و تجزیه و تحلیل دادهها را در لحظه ثبت امکانپذیر میسازد. این تغییر معماری سه مزیت انقلابی را به ارمغان میآورد:
1. تأخیر نزدیک به صفر و کاهش مصرف انرژی
سیستمهای سنتی نیاز دارند که دادههای تصویر خام از حسگر به پردازنده دستگاه (ISP/NPU) منتقل شود و سپس به نمایشگر برگردد—که باعث ایجاد تأخیرهایی میشود که مانع از عملکردهای زمان واقعی میگردد. سنسور LYTIA 901 سونی، اولین سنسور تجاری با مدارهای استنتاج هوش مصنوعی یکپارچه، این گلوگاه را با پردازش دادهها درون تراشه از بین میبرد. به عنوان مثال، آرایه QQBC (کدگذاری کواد کواد بایر) مبتنی بر هوش مصنوعی آن، تصاویر با وضوح بالا را در حین زوم ۴ برابری در ۳۰ فریم در ثانیه بازسازی میکند بدون اینکه عمر باتری را کاهش دهد.
این کارایی برای دستگاههای باتریدار حیاتی است. تراشه هوش مصنوعی نگهداری پیشگیرانه که توسط NSF تأمین مالی شده است، تنها با چند ده میکروآمپر کار میکند و امکان نظارت ۲۴ ساعته بر ماشینآلات صنعتی و پهپادها را بدون نیاز به شارژ مکرر فراهم میآورد. برای گوشیهای هوشمند، هوش مصنوعی در حسگر، بار کاری ISP را تا ۶۰٪ کاهش میدهد و زمان ضبط ویدیو را افزایش میدهد و تولید گرما را کاهش میدهد.
۲. از "جمعآوری دادهها" تا "درک صحنهها"
بزرگترین جهش با هوش مصنوعی روی سنسور، تغییر از جمعآوری دادههای غیرفعال به تفسیر فعال صحنه است. ماژولهای دوربین قبلی آنچه را که میدیدند ضبط میکردند؛ در حالی که ماژولهای مدرن بهطور آنی آن را تحلیل میکنند. سنسور آینده سامسونگ با فناوری "زوم در هر جا" بهطور خودکار اشیاء را در حین ضبط هم تصاویر زوم شده و هم تصاویر تمامفریم ردیابی میکند - همه اینها بهطور مستقیم روی سنسور پردازش میشود.
در محیطهای صنعتی، دوربین هوشمند تریتون آزمایشگاههای لوکید ویژن از سنسور IMX501 سونی برای انجام تشخیص و طبقهبندی اشیاء بهصورت آفلاین، بدون اتصال به ابر یا پردازندههای خارجی استفاده میکند. طراحی دوگانه ISP آن بهطور همزمان استنتاج هوش مصنوعی و پردازش تصویر را انجام میدهد و نتایج را در میلیثانیه ارائه میدهد—که برای اتوماسیون کارخانهای که تصمیمات در کسری از ثانیه مانع از توقف پرهزینه میشود، ضروری است.
3. سختافزار سادهشده، قابلیتهای بهبود یافته
هوش مصنوعی روی حسگر وابستگی به سیستمهای چند دوربینه را با شبیهسازی اثرات نوری از طریق پردازش هوشمند کاهش میدهد. دوربین LYTIA 901 سونی با یک لنز به زوم با کیفیت نوری ۴ برابری دست مییابد که میتواند ماژولهای دوربین گوشیهای هوشمند پرچمدار را از سه یا چهار لنز به تنها دو لنز کاهش دهد. این نه تنها پروفایل دستگاهها را باریکتر میکند بلکه هزینههای تولید را با حذف اجزای اضافی مانند لنزهای اضافی و موتورها کاهش میدهد.
برای دستگاههای اینترنت اشیا و خانههای هوشمند، این سادهسازی تحولآفرین است. نمونه اولیه هوش مصنوعی روی حسگر SK Hynix شناسایی چهره و اشیاء را به طور مستقیم در سنسورهای جمع و جور ادغام میکند و دوربینهای امنیتی و زنگهای درب کوچکتر و با مصرف انرژی کمتر را ممکن میسازد.
کاربردهای دنیای واقعی که صنایع را متحول میکنند
تأثیر هوش مصنوعی روی حسگر فراتر از گوشیهای هوشمند است و موارد استفاده جدیدی را در بخشهای مختلف ایجاد میکند:
الکترونیک مصرفی: ظهور تصویربرداری "بومی هوش مصنوعی"
دوربینهای گوشیهای هوشمند اولویت را به سازگاری هوشمند با صحنهها به جای تعداد پیکسلها میدهند. تصور کنید دوربینی که بهطور خودکار برای تنهای پوستی در نور کم تنظیم میشود، اشیاء ناخواسته را در زمان واقعی حذف میکند یا برای اسکن اسناد بهینهسازی میکند—همه اینها بدون پردازش پسزمینه. برند LYTIA سونی نشانهگذار یک عصر جدید است که در آن هوش مصنوعی در سطح سنسور به یک ویژگی استاندارد تبدیل میشود و رقابت را از مشخصات سختافزاری به ادغام اکوسیستم و الگوریتمهای خاص صحنه منتقل میکند.
خودکارسازی صنعتی: نگهداری پیشبینیشده ۲.۰
تاسیسات تولیدی در حال استقرار دوربینهای هوش مصنوعی روی سنسور برای نظارت بر سلامت تجهیزات هستند. چیپ هوش مصنوعی نگهداری پیشگیرانه NSF الگوهای لرزش و صدا را تحلیل میکند تا ناهنجاریها را قبل از وقوع خرابیها شناسایی کند و زمان خرابی را تا ۴۰٪ کاهش دهد. دوربین هوشمند Triton لوسید با درجه IP67 و دامنه عملیاتی -۲۰ درجه سانتیگراد تا ۵۵ درجه سانتیگراد در محیطهای سخت کارخانهای به خوبی عمل میکند و تجزیه و تحلیل مداوم را بدون تأخیر ابری ارائه میدهد.
خودرو و حمل و نقل: درک ایمنتر و هوشمندتر
وسایل نقلیه خودران و سیستمهای کمکراننده پیشرفته (ADAS) به تشخیص فوری خطرات نیاز دارند. هوش مصنوعی روی حسگر دادههای بصری را در میلیثانیه پردازش میکند و عابران پیاده، دوچرخهسواران و موانع را سریعتر از سیستمهای سنتی شناسایی میکند. با کاهش وابستگی به واحدهای پردازش مرکزی، این حسگرها قابلیت اطمینان را افزایش داده و مصرف انرژی را کاهش میدهند - که برای وسایل نقلیه برقی که هر وات اهمیت دارد، حیاتی است.
اینترنت اشیا و شهرهای هوشمند: حسگری همیشه فعال و کممصرف
برنامههای شهر هوشمند مانند نظارت بر ترافیک و ایمنی عمومی به دوربینهایی نیاز دارند که ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته با قدرت محدود کار کنند. هوش مصنوعی روی حسگر به این دستگاهها امکان میدهد تا دادهها را بهصورت محلی پردازش کنند و فقط هشدارهای حیاتی را بهجای جریانهای ویدیویی مداوم ارسال کنند. این امر هزینههای پهنای باند را کاهش داده و با نگهداشتن دادههای حساس در دستگاه، حریم خصوصی را افزایش میدهد.
راه پیش رو: چالشها و نوآوریهای آینده
در حالی که هوش مصنوعی روی سنسور در حال حاضر ماژولهای دوربین را متحول میکند، چندین توسعه مرحله بعدی آن را تعریف خواهند کرد:
تکامل فنی
• ادغام چندمدلی: سنسورهای آینده دادههای بصری، صوتی و محیطی را ادغام خواهند کرد و فهم جامعتری از صحنه را ممکن میسازند.
• طراحی نورومورفیک: تقلید از معماری مغز انسان، مصرف انرژی را بیشتر کاهش داده و دقت شناسایی الگو را بهبود میبخشد.
• هستههای هوش مصنوعی قابل برنامهریزی: حسگرهایی مانند تراشه نرمافزاری قابل پیکربندی NSF به توسعهدهندگان این امکان را میدهند که مدلهای سفارشی را برای موارد استفاده خاص بدون نیاز به تغییرات سختافزاری پیادهسازی کنند.
تغییرات بازار
پیشبینی میشود که بازار جهانی سنسورهای هوشمند در سالهای آینده بهطور نمایی رشد کند، بهطوریکه اتوماسیون صنعتی و الکترونیک خودرو بیش از ۴۰٪ از تقاضا را تا سال ۲۰۲۶ تشکیل میدهند. رقابت شدت خواهد گرفت زیرا سامسونگ و SK Hynix به چالش سهم بازار ۵۴٪ سونی میپردازند و پیشنهادات هوش مصنوعی روی سنسور خود را تسریع میکنند. همچنین شاهد تغییر از فروش سختافزار یکباره به مدلهای "سنسور بهعنوان سرویس" خواهیم بود، جایی که شرکتها از طریق بهروزرسانیهای الگوریتم و تحلیل دادهها درآمد مکرر تولید میکنند.
ملاحظات قانونی و اخلاقی
با هوشمندتر شدن ماژولهای دوربین، نگرانیهای حریم خصوصی افزایش خواهد یافت. پردازش در سنسور با نگهداشتن دادهها بهصورت محلی کمک میکند، اما استانداردهای حاکمیت داده و شفافیت الگوریتمی بهطور فزایندهای مهم خواهند شد. دولتها در حال حاضر در حال توسعه مقرراتی برای دستگاههای هوش مصنوعی لبهای هستند که توسعه محصول را در سالهای آینده شکل خواهد داد.
نتیجهگیری: عصر جدید تصویربرداری هوشمند
چیپهای هوش مصنوعی روی حسگر تنها یک بهبود تدریجی نیستند—آنها نمایانگر یک تغییر پارادایمی در نحوه ضبط، پردازش و تفسیر دادههای بصری توسط ماژولهای دوربین هستند. با انتقال هوش به حسگر، صنعت در حال حل کردن تعادلهای اساسی بین عملکرد، قدرت و اندازه است که سالها نوآوری را محدود کرده است.
از گوشیهای هوشمند باریکتر با عمر باتری بهتر گرفته تا دوربینهای صنعتی که از بروز خرابیهای فاجعهبار تجهیزات جلوگیری میکنند، کاربردها بیپایان هستند. همانطور که دوربین هوشمند LYTIA 901 سونی و Triton Lucid نشان میدهند، آینده ماژولهای دوربین به لنزهای بیشتر یا مگاپیکسلهای بالاتر مربوط نمیشود—بلکه به حسگرهای هوشمند مربوط است که جهان را در زمان واقعی درک میکنند.
برای تولیدکنندگان، توسعهدهندگان و مصرفکنندگان، این انقلاب به این معناست که ماژولهای دوربین دیگر فقط ابزارهایی برای ثبت لحظات نخواهند بود—بلکه به سیستمهای هوشمندی تبدیل خواهند شد که تصمیمگیری را بهبود میبخشند، ایمنی را افزایش میدهند و امکانات جدیدی را در هر صنعت باز میکنند. عصر تصویربرداری بومی هوش مصنوعی آغاز شده و تازه در حال شروع است.